Hoe kun je écht succesvol innoveren?

Wat is innovatie precies en hoe kan ik innovatie effectief inzetten in mijn eigen organisatie?

Innovatie. Het is één van de meest gebruikte woorden in het moderne bedrijfsleven. Van de werkvloer tot de directiekamer. Van de bakker op de hoek tot de grote multinational. En van de automotive tot de gezondheidszorg. Iedereen praat over innovatie en gelooft in de kracht van innovatie om hun producten, processen of zelfs hun hele organisatie te veranderen. Maar voor een onderwerp dat zo hoog op de agenda staat en waar zo veel bedrijven mee bezig (zeggen te) zijn, is er nog akelig veel onduidelijk. Want wat is innovatie nu precies en hoe kun je succesvol innoveren? In deze blog gaan we hier dieper op in en gaan we op zoek naar antwoorden!

Innovatie cruciaal ingrediënt voor succesvol ondernemen

Digitalisering, globalisering, vergrijzing en verduurzaming. Alleen al deze vier woorden maken duidelijk dat de manier waarop organisaties in het verleden handelden niet toekomstbestendig is. De maatschappij verandert in hoog tempo, natuurlijke hulpbronnen waarop we eeuwenlang vertrouwden raken uitgeput en we staan voor een nieuwe golf van disruptieve technologieën die de manier waarop we leven radicaal veranderen. Om in deze veranderende omgeving te overleven en succesvol te zijn, moeten bedrijven zich continue aanpassen aan een veranderende omgeving. Waar veranderingen in het verleden op een lager tempo lagen en relatief onafhankelijk van elkaar opereerden, hebben de veranderingen van vandaag de dag een revolutionair karakter en grijpen ze op elkaar in. De bovengenoemde macro-trends kunnen niet los van elkaar worden gezien, maar versterken elkaars effecten exponentieel. Het vermogen om zich aan deze veranderende omstandigheden (waaronder ook nieuwe klantbehoeften, moderne technologieën en toetredende concurrenten) aan te passen, bepaalt welke organisaties de geschiedenisboeken ingaan als de 21e-eeuwse succesverhalen en welke organisaties de boot missen en falen.

 

Innovatie ≠ productontwikkeling

Laten we bij het begin beginnen: Wat is innovatie nu precies? Bij innovatie gaat het om het creëren van iets ‘nieuws’. Ten eerste kan dit bijvoorbeeld gaan over de ontwikkeling en introductie van producten die voorheen nog niet bestonden. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen vier soorten productinnovaties (Zie Tabel 1). Aan de hand van (1) de mate waarin de technologie nieuw is en (2) de mate waarin er nieuwe klantbehoeften worden vervuld, worden vier soorten productinnovaties onderscheiden: incrementele innovaties (reeds bestaande klantbehoeften worden vervuld met een weinig veranderende technologie), marktdoorbraken, technologische doorbraken en radicale innovatie (volledig nieuwe klantbehoeften worden ingevuld met volledig nieuwe technologieën). Dit onderscheid maakt ten eerste duidelijk dat niet elke innovatie even drastisch is en toont ten tweede aan dat er niet altijd een volledig nieuwe technologie gebruikt hoeft te worden om over innovatie te spreken.

 

Typen productinnovaties Klantbehoefte
Bestaande klantbehoefte Nieuwe klantbehoefte
Nieuwheid van de technologie Laag Incrementele innovatie Marktdoorbraak
Hoog Technologische doorbraak Radicale innovatie

Tabel 1. Typen productinnovaties.

Hoewel productontwikkeling inderdaad een belangrijke vorm van innovatie is, wordt nog vaak gedacht dat het bij innovatie enkel en alleen draait om (technologische) productontwikkeling. Maar innovatie is veel meer dan dat! Bij innovatie kan het namelijk ook gaan over een vernieuwing of verbetering van diensten, productieprocessen, distributieprocessen of zelfs het hele businessmodel. Denk bijvoorbeeld aan het toevoegen van een chatfunctie aan de klantenservice van een bank (dienst), automatisering van de assemblagelijn door een maakbedrijf (productieproces) en directe consumentenverkoop door groentetelers (distributieprocessen).

Hierbij is het altijd belangrijk dat er waarde wordt gecreëerd; voor de klant, de eigen organisatie en/of andere stakeholders. Als er geen waarde wordt toegevoegd, wordt de innovatie niet beschouwd als een verbetering ten opzichte van de status quo en zal deze niet worden geadopteerd.

Op basis van bovenstaande inzichten komen we daarom tot de volgende definitie van innovatie:
“Het ontwerpen, ontwikkelen en introduceren van nieuwe producten, diensten en processen, met als doel waarde te creëren voor de eigen organisatie, haar klanten en/of andere stakeholders.”

Organiseren voor maximale impact

Veel organisaties beschouwen innovatie als een waardevolle mogelijkheid om in te spelen op een veranderende klantvraag, nieuwe klantsegmenten te bedienen en/of hun merkimago te verbeteren. Ook in deze doelen klinkt de traditionele focus op productontwikkeling sterk door. Als we investeren in onderzoek en ontwikkeling (R&D) en op basis daarvan nieuwe producten ontwikkelen en verkopen dan boeken we succes, zo luidt de gedachte.

Deze redenering is echter fout. Want, zoals we hebben gezien, is innovatie veel meer dan alleen productontwikkeling. Bovendien kun je met innovatie nog véél meer bereiken. Eén nieuw innovatief product is namelijk weliswaar een mooi resultaat, maar zou het niet véél waardevoller zijn als je organisatie zo is ingericht dat je op lange termijn een continue stroom aan innovaties kunt voortbrengen? Natuurlijk! En juist daarin ligt de kracht van innovatie; het vermogen van organisaties om continue nieuwe innovatieprocessen te starten en te doorlopen. Dit zodat zij zichzelf steeds weer opnieuw kunnen uitvinden en succesvolle verbeteringen kunnen doorvoeren in hun producten, diensten en processen. Anders gezegd: het draait er niet om of je één innovatie tot een succes kunt maken, maar het gaat erom of je de organisatie zo kunt inrichten dat je innovatieprocessen faciliteert en het vermogen tot innoveren maximaliseert.

 

Sociale innovatie en samenwerking sleutels tot innovatiesucces

De focus op productinnovatie is in het Nederlandse bedrijfsleven nog altijd gemeengoed. Bij het woord innovatie wordt nog vaak gedacht aan investeringen in R&D en wetenschappers die in hightech laboratoria nieuwe snufjes ontwikkelen. Tegelijkertijd groeit echter het besef dat ook de menselijke- en organisatorische factoren hierbij een belangrijke rol spelen. Henk Volberda, professor aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, heeft een centrale rol gespeeld in de verandering van deze opvatting. Zijn onderzoeken richten zich op het concept “sociale innovatie” en tonen aan dat sociale innovatie een drijvende kracht is achter innovatie en innovatiesucces. Bij sociale innovatie gaat het volgens hem om een manier van werken waarbij de organisatie haar werknemers de ruimte geeft om hun ondernemerschap, autonomie en creativiteit te gebruiken om nieuwe kennis en ervaringen te ontwikkelen, te delen en toe te passen. De organisatie is opgebouwd uit kleine, zelfsturende teams die nauw met elkaar samenwerken en beschikken over voldoende autonomie en flexibiliteit om zelf hun eigen keuzes te keuzes. Hierdoor kunnen werknemers tot nieuwe, unieke ideeën komen en deze vervolgens zelfstandig integreren en toepassen om het bedrijf verder te helpen. Het zijn aldus meer zachte factoren, zoals ondernemerschap, leiderschap en samenwerking die cruciaal zijn voor het welslagen van innovaties en innovatieprocessen. Dit wordt ook steeds breder (h)erkend. En terecht, want uit onderzoek blijkt dat liefst 75% van het innovatiesucces wordt bepaald door sociale innovatie, management en organisatie, terwijl slechts 25% wordt bepaald door technologische innovatie. 

Zoals we hierboven hebben gezien zijn onder meer de managementstijl en organisatiestructuur (hoewel vaak vergeten in het traditionele innovatiedebat) cruciaal om de organisatie in staat te stellen succesvol te innoveren. Organisaties moeten hun medewerkers in staat stellen en aanmoedigen om hun eigen creativiteit te gebruiken en met elkaar samen te werken om tot nieuwe ideeën te komen. Zo moet de teamleider zijn werknemers hiervoor de ruimte bieden en moet ook de organisatiestructuur het innovatieproces stimuleren. Want door het faciliteren van (horizontale én verticale) samenwerking kunnen medewerkers uit verschillende afdelingen en met verschillende achtergronden in teamverband hun kennis en vaardigheden delen, verbinden en optimaal benutten. Deze samenwerking via een open, interactief proces tussen verschillende mensen leidt tot snellere, meer creatieve en meer effectieve oplossingen.

 

Conclusie

Steeds meer organisaties erkennen de noodzaak en het belang van innovatie. Vanuit de wens om hun prestaties te verbeteren maken zij daarom budget vrij voor onderzoek en ontwikkeling en investeren zij fors in nieuwe patenten of producten om de markt te veroveren. Echter verliezen zij hierbij vaak de menselijke en organisatorische factoren uit het oog. En dat terwijl deze factoren, onder de term “sociale innovatie”, juist cruciaal zijn voor een geslaagd innovatieproces. Organisaties moeten hun structuur, taakverdeling, cultuur en leiderschapsstijl zo inrichten dat zij hun innovatieprocessen faciliteren. Dit kan bijvoorbeeld door werknemers voldoende autonomie te geven, te werken met multidisciplinaire teams en eigen verantwoordelijkheid en creativiteit onder medewerkers te stimuleren. Zeker voor grote, gevestigde bedrijven met een hoge mate van starheid is dit een fikse uitdaging en een belangrijke reden waarom het voor hen lastig blijft om te innoveren.

null

Meer weten? Vraag het Lars!

Lars Hennissen

Business Developer

Bluehub B.V.

E: lars@bluehub.nl

M: +31 (0)6 34 84 28 31